Tuy nhiên, phần lớn nguyên liệu ngành nhựa đều phải nhập khẩu. Trong 10 tháng đầu năm 2009, ngành này nhập 1,8 triệu tấn nguyên liệu nhựa, với tổng giá trị 2,26 tỷ USD, trong khi xuất khẩu chỉ đạt 745 triệu USD. “Ngành nhựa vẫn đang theo đuổi con số xuất khẩu 1 tỷ USD”, ông Lam nói.

Theo báo cáo của Hiệp hội Nhựa Việt Nam, cơ cấu doanh nghiệp ngành nhựa có sự mất cân đối đáng kể. Cụ thể, ngành nhựa bao bì có 702 DN, chiếm 35,1%; nhựa gia dụng có 794 DN, chiếm 39,7%; trong khi nhựa kỹ thuật chỉ có 272 DN, chiếm 13,6%.

“Điều đáng nói là, các nước phát triển đang rất quan tâm đến các sản phẩm nhựa kỹ thuật, trong khi DN của ta chủ yếu làm nhựa bao bì và gia dụng, là những loại sản phẩm mà nhu cầu nhập khẩu tại các nước đang giảm đi nhiều”, ông Lam nhận xét.

Bên cạnh đó, tính liên kết giữa các DN trong ngành chưa cao, nhiều DN chưa chịu “ngồi lại” với nhau để cùng sản xuất một đơn hàng, dẫn tới việc khi có đơn hàng lớn, một số DN không dám nhận.

Nguồn nguyên liệu của ngành nhựa phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu (chiếm 60 đến 70%), nhưng Nhà nước vẫn chưa có chính sách hỗ trợ cho các DN.

Các chuyên gia cho rằng, trong số 2.000 DN ngành nhựa, có đến 98% là DN tư nhân và DN cổ phần hóa. Chính điều này tạo ra một sân chơi bình đẳng và năng động cho các DN ngành nhựa. Hơn nữa, hiện nay DN nhựa của Việt Nam có thể cạnh tranh trực tiếp với bất kỳ DN nhựa nào trên thế giới, kể cả với DN của Trung Quốc hay một số nước phát triển.

Mặt khác, tiềm năng tiêu thụ nội địa rất lớn, với gần 86 triệu dân, mức tiêu thụ sản phẩm nhựa còn khá thấp, trung bình chỉ 22 kg/người. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2010 tăng lên 32 kg/người là rất khiêm tốn nếu so với các nước láng giềng như Thái Lan (trên 100 kg/người) hoặc so với các nước phát triển như Nhật Bản (trên 200 kg/người)… Với chủ trương đẩy mạnh tiêu thụ hàng trong nước, rõ ràng, ngành nhựa có nhiều thuận lợi để phát triển trong thời gian tới.

Hiện nay, nhiều DN châu Âu, Mỹ, Nhật Bản… không muốn quá phụ thuộc vào hàng hoá của Trung Quốc, nên đang tìm kiếm đối tác của Việt Nam. Xu hướng xuất khẩu của các DN ngành nhựa cũng đang có sự thay đổi rõ rệt. Nếu như trước đây chủ yếu xuất khẩu sang Mỹ, Nhật Bản và các nước EU, thì hiện nay, nhiều DN đang có xu hướng chuyển dịch xuất khẩu sang thị trường châu Phi và Trung Đông, là những thị trường rất tiềm năng vì khách hàng khá dễ tính.

“Nếu Chính phủ và Hiệp hội Nhựa Việt Nam không có định hướng phát triển lâu dài, thì chúng ta rất khó phát triển”, ông Lam nói và cho rằng, xu hướng phát triển ngành nhựa thời gian tới nên tập trung đẩy mạnh sản xuất nguyên liệu nhựa, thông qua các nhà máy lọc hóa dầu đã được đưa vào hoạt động như: Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Nghi Sơn…, nhằm tạo điều kiện cho các DN nhựa chủ động về nguyên liệu, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm.

Đồng thời, việc xây dựng nền công nghiệp tái chế phế liệu tại Việt Nam cũng được đề cập. “Hiện ngành nhựa đã có 2 dự án đầu tư về tái chế phế liệu nhựa bằng công nghệ phù hợp, không làm ảnh hưởng đến môi trường như: Dự án Nhà máy Tái chế phế liệu nhựa do Công ty Nhựa Việt Nam (Vinaplast) làm chủ dự án và Dự án Khu công nghiệp liên hợp xử lý và tái chế phế liệu tại tỉnh Long An do Tổng công ty Công nghiệp Sài gòn và Công ty cổ phần Nhựa Sài gòn làm chủ đầu tư”, ông Lam cho biết.

Ngoài ra, để tăng tính cạnh tranh, Hiệp hội Nhựa Việt Nam đang khuyến khích các doanh nghiệp hướng tới việc phát triển các sản phẩm mang nhiều giá trị gia tăng khi xuất khẩu như: nhựa kỹ thuật, nhựa xây dựng, nhựa y tế…

Đồng thời, từng bước xây dựng và phát triển các sản phẩm công nghiệp phụ trợ phục vụ cho các ngành công nghiệp ô tô, xe máy và các chi tiết kỹ thuật trong sản phẩm điện tử.